Namibia otashi vulika a ka kanithe iiyemo yoobiliyona N$3.3 okuza momalandithilo gonyama yongombe koEuropa omolwomukithi gwekondo nelaka ngoka gwa kolekwa moshilongo, oshiwike sha zi ko.
Onkalo ndjoka otayi vulu wo okutulitha oshilongo monkalo yomalimbililo gelanditho lyonyama yongombe nenge iilikololwomwa yilwe yokiimuna mbyoka pondje yoshilongo molwashoka Namibia okwa kala a talika ko nokwasimanekwa ongoshilongo ihaashi kala nomikithi.
Etukuko lyomukithi ngoka okwa li lye etitha elanditho lyonyama pondje yoshilongo li kalekwe.
Pauyelele wolopota ndjoka ya longekidhwa kehangano lyo-Simonis Storm, ehumokomeho lyeliko otashi vulika li ka gwe noopelesenda dhi li po0.45 ngele elanditho lyonyama olya gu pevi noopelesenda 10.
“Oopelesenda 60 dhiiyemo yonyama ndjoka hayi landithwa pondje yoshilongo, ano oshimaliwa shi li poobiliyona N$3.3 komvula, ohashi zi konyama ndjoka hayi landithwa koEuropa, Britain osho wo koNorway, niilongo mbyoka ohayi tula miilonga omilandu dha kwata miiti nonkene oya pata manga omalandithilo okuza koNamibia,” osho omapekapeko golopota ya ningwa kuSimonis Storm ga popi ngaaka.
Ngele ekaleko lyelanditho yonyama olya kalekwa ethimbo nuule, nena shoka otashi ka shuna pevi iiyemo yaanafaalama, otashi ka nkundipaleka wo iilonga yokulongekidha onyama osho wo okunayipaleka iipindi yaNamibia, osho wo olopota ndjoka ya popi ngaaka.
Omukuluntuwiliki muuministili womakwatathano gopaigwana osho wo iipindi, Ndiitah Nghipondoka-Robiati okwa popi kutya epangelo olyi li moonkundathana niilongo yopaigwana mbyoka hayi pindikathana naNamibia onyama.
“ [Epangelo otali longo kushilipalekwe] kutya etseyitho olya gandjwa kongongahangano yiipindi muuyununi yoWorld Trade Organisation osho wo kushilipalekwe kutya iikondo yopaigwana yilwe yuundjolowele wiimuna oya tseyithilwa,” osho a popi ngaaka.
Ashike nando ongaaka, Nghipondoka-Robiati, okwa tindi okutya ko sha kutya mongashingeyi ekwatathano lyaNamibia nomahangano goohandimwe ngoka haga landa onyama okuza pondje yoshilongo olya thikama peni.
Okwa popi kutya shoka otashi ka yela mo owala uuna oonkundathana ndhoka dhi li po dha manithwa.
ONYAMA YI LI MELA LYONDJILA
Pokati mpoka ehangano lyonyama moshilongo lyedhina Meat Corporation of Namibia (Meatco) olyi ipyakidhila nokutala kutya onyama ndjoka ya adhika nale yi li mela lyondjila okutumwa pondje yoshilongo otayi ningwa ngiini.
Etukuko lyomukithi gwekondo nelaka okwa li lya kolekwa miitopolwa yomuushimba oshiwike sha zi ko sho kwa monika oongombe dhina omukithi ngoka mofaalama tayi adhika moKarasburg, moshitopolwa sha||Kharas.
Shoka okwa li she etitha oshikondo shuukalinawa wiinamwenyo shi tule miilonga omilandu dhokukondjitha omukithi gwekondo nelaka.
Omilandu ndhoka odha kwatelamo Namibia a kaleke omalweendo nelanditho lyonyama nenge iilikolomwa yokiimuna mbyoka yina omakondo unene tuu puutomeno.
Elanditho lyonyama yiimuna mbyoka okuya pondje yoshilongo olya kalekwa wo.
Omupevinashipundi gwolaata yaMeatco, Stephanie de Klerk okwa popi kutya ehangano olyi li moonkundathana noshikondo shuukalinawa wiinamwenyo, omahangano goondongelwa, ookastoma dhonyama osho wo iilongo mbyoka hayi landa onyama okuza moNamibia – kombinga yonyama ndjoka ya adhika yi li mela lyondjila okuya pondje yoshilongo.
Etukuko ndyoka lyomukithi gwekondo nelaka olye ya konima owala sho kwa li kwa tseyithwa kutya Namibia okwa li a tumine pondje yoshilongo onyama yongushu yoobiliyona N$1.43 muule woomwedhi ntano dhopetameko lyomumvo nguka.
De Klerk okwa popi kutya okuyele natango opo ya vule okumona ngele onyama ndjoka ya adhika yi li nale mela lyondjila otayi galulwa.
“Pompito ndjika, Meatco ina hala okutengeneka kombinga yonkalo yaampoka pwa thikama onyama ndjoka ya adhika yi li nale mela lyondjila okuya pondje yoshilongo osho wo ngele otayi galuka nenge hasho,” osho a popi ngaaka.
Okwa popi kutya egalulo lyonyama otali ka kala li ikwatelela komukanda gwoshikondo shuuhaku wiinamwenyo, kutya onyama ndjoka okwa li ya tumwa uunake osho wo konkalo ndjoka yi li po yengambeko okuza kiilongo mbyoka ya landa onyama ndjoka.
Meatco mongashingeyi okwiipyakidhila nomakonakono gonyama ndjoka ya tumwa nale pondje yoshilongo nenge ndjoka ya adhika yo odhekwa okutumwa.
“Onkene Meatco mongashingeyi ota ningi omakonakono gonyama ndjoka ya tumwa noyili mela lyondjila osho wo ndjoka ya adhika yo odhekwa okutumwa.
Uuyelele wa gwedhwapo otawu ka tseyithwa uuna kwa yelekwa nokukolekwa mpoka ya thikama osho wo kwi ikwatelelwa komalombwelo ngoka taga ka zi komalelo osho wo komapindikathano gopondje yoshilongo,” osho De Klerk a popi ngaaka.
Meatco okwa popi wo natango kutya okuyele natango okutseya kutya oshikondo osha gumwa sigo openi pashimaliwa omolwoondjindikila ndhoka dha tulwa po.
“Shoka otashi ki ikwatelela kutya oondjindikila ndhoka otadhi kala po sigo uunake, osho wo kutya onyama ndjoka ya adhika nale yi li mela lyondjila otayi ningwa ngiini osho wo kutya eladitho lyiimuna otali ka tameka uunake, kwa taliwa wo kutya uunake taku ka tamekwa nelanditho lyonyama okuya pondje yoshilongo.”





